Ekki fékkst afgerandi niðurstaða

Úrræði innanlands voru ekki talin fullreynd

samsett mynd
Forsíða úrskurðar Mannréttindadómstóls Evrópu í forgrunni.

Þann 17. júní 2021 lá fyrir ákvörðun Mannréttindadómstóls Evrópu í máli Ólafs Ólafssonar á hendur íslenska ríkinu. Málið varðar kæru hans frá því sumarið 2017 vegna málsmeðferðar og framgöngu Rannsóknarnefndar Alþingis við rannsókn á þátttöku þýska einkabankans Hauck & Aufhäuser í einkavæðingu Búnaðarbankans 2003.

Annars vegar vísaði Mannréttindadómstóllinn því frá að rannsókn og niðurstaða Rannsóknarnefndarinnar hafi jafngilt sakamálarannsókn. Á hinn bóginn, vegna tæknilegra lagamála, fékkst ekki niðurstaða varðandi það hvort við málsmeðferðina á árunum 2016 og 2017 hafi frá upphafi verið gert ráð fyrir sekt Ólafs eða gætt að friðhelgi einkalífs hans og orðspori.

Tyge Trier, danskur lögmaður sérfróður um mannréttindamál sem sótti málið fyrir hönd Ólafs, segir niðurstöðuna, sem er tvíþætt, vera vonbrigði.

„Ég dreg þá ályktun að líta megi á ákvörðunina, sem einungis var tekin af þremur dómurum, sem aðvörun til íslenskra stjórnvalda að til staðar hafi verið alvarleg álitamál hvað mannréttindasáttmálann varðar, en einnig að til staðar hafi verið lagaleg úrræði sem ekki var látið á reyna. Kvörtunin er því ekki tekin til meðferðar. Í mínum huga er enginn vafi á að brotið hafi verið á rétti Ólafs til friðhelgi einkalífs og ætlaðs sakleysis,“ segir Trier, sem sinnir alþjóðlegri lagaráðgjöf tengdri mannréttindamálum.

Jafnframt áréttar Tyge Trier að frá hans bæjardyrum séð og byggt á reynslu hans af málaflokknum sjái hann alvarleg álitamál tengd ákvæðum 6.2 og 8 í mannréttindasáttmálanum og telur að einnig megi efast um hvort raunhæfar leiðir hafi verið til staðar fyrir íslenskum dómstólum.

„Dómararnir í Strassborg hafa nú – byggt á merkilegum yfirlýsingum lögmanna íslenska ríkisins – staðfest að þær leiðir séu til staðar fyrir íslenskum dómstólum. Það er því nokkuð sem við þurfum að meta í framhaldinu. Mikilvægt er að Mannréttindadómstóllinn hefur í dag vakið athygli á þeim brotalömum sem Ólafur sýndi fram á og byggt á nærri 30 ára reynslu minni á þessu sviði, er mitt mat að brotið hafi verið á rétti Ólafs til einkalífs og til að vera talinn saklaus,“ segir Tyge Trier.

Að fenginni þessari niðurstöðu liggur fyrir Ólafi að meta hvort hann kjósi að halda áfram með málið og höfða mál á hendur ríkinu fyrir íslenskum dómstólum vegna framgöngu Rannsóknarnefndar Alþingis og láta með því reyna á öll tiltæk úrræði fyrir dómstólum innanlands.

„Ég mun meta þessa niðurstöðu, en áhugi minn á að reka mál fyrir íslenskum dómstólum er lítill að fenginni reynslu og tímanum sjálfsagt betur varið til uppbyggilegri mála,“ segir Ólafur Ólafsson.